5.2.4. Kültürel Bir İmge Olan Dağ Formunun Georgia O’Keeffe’in Sanatına Yansımaları-Neslihan Özgenç Erdoğdu

Yazar: Neslihan ÖZGENÇ ERDOĞDU & Ayşe Gül TATAR

Yıl: 2021 Cilt: 5 Sayı: 2 Sayfa: 388-404

Özet: Doğanın bir parçası olan dağlar, çevrelerindeki alanlardan daha yüksek kara kütleleridir. Heybetli ve aşılması güç özellikleri ile birçok kültürde kutsal sayılmışlardır. Özellikle birçok dinde önemli yeri olan dağlar, yükseklikleri nedeniyle tanrıların mekanları ya da tanrıya en yakın yerler olarak kabul edilmişlerdir. Babil Kulesi, zigguratlar, piramitler, antik dönem tapınakları gibi birçok yapı da heybetli görünümleri ile dağların yüceliğini andırmaktadır. Kutsal dağ kültü, farklı kültürlerin kendi coğrafyasına ve inanç sistemine göre şekillenmiş olsa da dağların dünyanın merkezi olarak kabul edilmesi, bu kültürlerde ortak bir özelliktir. Sanatta da önemli bir yere sahip olan dağ formu, özellikle manzara resimlerinde kendini sıkça göstermiştir. Uzak Doğu resimlerinde Ying – Yang felsefesini yansıtan dağ formu, klasik dönem Batı resim sanatında tanrının yüceliğini ve aşkınlığını temsil etmiştir. Modern dönem Batı sanatında da sıkça karşılaşılan dağ formu, kendi sembolizmini yaratmış olsa da dağlara yüklenen yücelik ön planda olmaya devam etmiştir.

Kendine has üslubu ile Amerikan modern sanatının temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Georgia O’Keeffe de dağ formunu sıkça ele almış ve dağı bir ifade aracına dönüştürmüştür. Bu çalışmada, O’Keeffe’in manzara resimleri, dağ kültü bağlamında ele alınmakta ve doğanın bir parçası olan dağların farklı kültürlerdeki anlamları irdelenmektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda O’Keeffe’in manzara resimlerindeki dağ formuna biçimsel ve içeriksel açıdan çözümlemelerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Georgia O’Keeffe, Dağ, Manzara Resmi, Modern Sanat.

Kaynakça

• About Georgia O’Keeffe, (t.y.). https://www.okeeffemuseum.org/about-georgia-okeeffe/ (Erişim tarihi: 28.02.2021)
• Altuğ, Z. A. (2019). 19. Yüzyıl Amerikan Resim Sanatının Romantik Dili: ‘Batı’ya İlerleme’ ve ‘Gelişim’ Politikasının Pekiştirilmesi ve Eleştirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö6), 265-275. DOI: 10.29000/rumelide.648875
• Aras, H. (2011). Dünya Dinlerinde Merkez Sembolizmi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Erzurum
• Bahar, H., Turgut, M., Küçük, B. (2018). Hititlerde Yerleşim Yeri-Kutsal Dağ İlişkisi Üzerine Bir Mesafe Önerisi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 39. 403-427
• Cumming, R. (2008). Sanat. (A.I. Önol ve A. Çetinkaya, Çev.). İstanbul: İnkılap Yayınevi. (2006)
• Damisch, H. (2012). Bulut Kuramı, Resim Tarihi İçin Bir Katkı. (E. B. Şaman, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. (1972)
• Dolmacı, S. (Aralık, 2009). Amerikan Modernizmi İçinde Bir Portre: Georgia Totti O’Keeffe. http://lebriz.com/ pages/lsd.aspx?lang=TR&sectionID=2&articleID=712&bhcp=1 (Erişim tarihi: 23.02.2021)
• Eliade, M. (2003). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi / Cilt I, Taş Devrinden Eleusis Mysteria’larına. (A. Berktay, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi. (1976).
• Eliade, M. (2003). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi / Cilt II, Gotama Budha’dan Hıristiyanlığın Doğuşuna. (A. Berktay, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi. (1976)
• François, C. (2006). Boşluk ve Doluluk. (K. Özsezgin, Çev.). Ankara: İmge Yayınevi.
• Harman, Ö. F. (1993). Dağ. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (Cilt. 8, ss. 400-401).
• Koca, C. (2003). Bir Resim Okuma Denemesi. Anadolu Sanat Dergi, 14. 125-132.
• Lisle, L. (2006). Georgia O’Keeffe, Bir Ressamın Portresi. (F. N. Aras ve S. Erduman, Çev). İstanbul: Everest Yayınları. (1997).
• Lynes, B. B. (Haziran, 2014). Biography of Georgia O’Keeffe. https://web.archive.org/web/20150629133602/ https://www.britannica.com/biography/Georgia-OKeeffe (Erişim tarihi: 23.02.2021).
• Özalp, F. (2011). Georgia O’Keeffe’nin Sanatında Renk, Işık ve İmge. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Pedernal Society, (t.y.). https://www.okeeffemuseum.org/support/pedernal-society/ (Erişim tarihi: 23.02.2021).
• Salt, A. (2020). Ansiklopedi, Neo-Spiritüalist Yaklaşımlarla Ezoterik Bilgilerin Işığında Semboller. İstanbul: Ruh ve Madde Yayınları.
• Sinor, J. (Eylül, 2015). O’Keeffe’s Letters From India. https://www.okeeffemuseum.org/okeeffes-letters-fromindia/ (Erişim tarihi: 08.03.2021).
• Sönmezer, G. (2014). Sembolist Resimde Mistik Bir Öge Olarak Peyzaj. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Anabilim Dalı, Ankara.
• Şahbaz, M. (2018). İslam Öncesi Türklerde Dağ Kültü ve İnancı. Social Sciences Studies Journal, 4. 19, 2250-2261.
• Tanyu, H. (1973). Dinler Tarihi Araştırmaları. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
• Torchia, R. (Eylül, 2016). O’Keeffe, Georgia. https://web.archive.org/web/20170118035722/http://www.nga.gov/ content/ngaweb/Collection/artist-info.2311.html (Erişim tarihi: 08.03.2021).
• Görsel 1: Shitao. (1669). https://www.wikiart.org/en/shitao/light-of-dawn-on-the-monastery-1669 (Erişim tarihi: 09.03.2021).
• Görsel 2: Shitao. (1656-1707). https://www.wikiart.org/en/shitao/the-source-in-the-hollow-of-the-rock-1707 (Erişim tarihi: 09.03.2021).
• Görsel 3: Casper David Friedrich. (1835). https://commons.wikimedia.org/w/index.php? search=Caspar+David+Friedrich&title=Special:MediaSearch&go=Go&type=image (Erişim tarihi: 20.04.2021).
• Görsel 4: Paul Cézanne. (1902–6). https://www.metmuseum.org/art/collection/search/435878?pos=2 (Erişim tarihi: 29.06.2021).
• Görsel 5: Albert Bierstadt. (1866). https://www.metmuseum.org/art/collection/search/10150 (Erişim tarihi: 29.06.2021).
• Görsel 6: Georgia O’Keeffe. (1908). https://tr.wikipedia.org/wiki/Georgia_O%27Keeffe (Erişim tarihi: 02.03.2021).
• Görsel 7: Georgia O’Keeffe. (1916). https://collections.okeeffemuseum.org/object/105/ (Erişim tarihi: 02.03.2021).
• Görsel 8: Georgia O’Keeffe. (1917). https://collections.okeeffemuseum.org/object/1091/ (Erişim tarihi: 02.03.2021).
• Görsel 9: Georgia O’Keeffe. (1924). https://news.psu.edu/photo/142308/2013/02/08/untitled (Erişim tarihi: 07.03.2021).
• Görsel 10: Georgia O’Keeffe. (1927). https://www.artsy.net/artwork/georgia-okeeffe-oriental-poppies (Erişim tarihi: 07.03.2021).
• Görsel 11: Georgia O’Keeffe. (1927). https://collection.crystalbridges.org/objects/3013/radiator-buildingnightnew- york (Erişim tarihi: 07.03.2021).
• Görsel 12: Georgia O’Keeffe. (1930). https://www.artsy.net/artwork/georgia-okeeffe-black-mesa-landscape-newmexico- slash-out-back-of-maries-ii (Erişim tarihi: 10.04.2021).
• Görsel 13: Georgia O’Keeffe. (1934). https://collections.okeeffemuseum.org/object/79/ (Erişim tarihi: 10.04.2021).
• Görsel 14: Georgia O’Keeffe. (1940). https://collections.okeeffemuseum.org/object/84/ (Erişim tarihi: 10.04.2021).
• Görsel 15: Georgia O’Keeffe. (1941). https://www.okeeffemuseum.org/support/pedernal-society/ (Erişim tarihi: 07.06.2021).
• Görsel 16: Georgia O’Keeffe. (1957). https://collections.okeeffemuseum.org/object/1045/ (Erişim tarihi: 26.04.2021).
• Görsel 17: Georgia O’Keeffe. (1957). https://collections.okeeffemuseum.org/object/1044/ (Erişim tarihi: 26.04.2021).
• Görsel 18: Georgia O’Keeffe. (1957). https://collections.okeeffemuseum.org/object/141/ (Erişim tarihi: 26.04.2021).
• Görsel 19: Georgia O’Keeffe. (1960). https://collections.okeeffemuseum.org/object/1341/ (Erişim tarihi: 01.07.2021).
• Görsel 20: Georgia O’Keeffe. (1961). https://collections.okeeffemuseum.org/object/1051/ (Erişim tarihi: 26.04.2021).