Yazar: Mehmet Sıddık TURAN & Abdül TEKİN
Yıl: 2025 Cilt: 9 Sayı: 1 Sayfa: 178-196
Özet: Bu çalışma, suyun aracı niteliği doğrultusunda sanatın bir imgesi olarak sahiplendiği estetik, simgesel, metaforik ve mekansal anlamları araştırmakta; özellikle meydanlardaki çeşmelerde ve anıtsal heykellerde suyun nasıl bir anlatı öğesine dönüştüğünü incelemektedir. Bu bağlamda, suyun yalnızca yaşamın ve doğanın kaynağı olan fiziksel bir unsur değil, aynı zamanda çözelti, akışkanlık, temizleyicilik, dönüşüm ve geçiciliği temsil eden güçlü bir sanat metaforu olduğu ortaya konulmaktadır. Araştırma, suyun tarihsel ve güncel kamusal sanat örnekleri üzerinden analiz edilmesi yoluyla, onun görsel sanatlarda zaman, bellek ve güç ilişkilerini nasıl taşıyıcı bir unsur olarak üstlendiğini göstermektedir. Bu dönüşümün sanatla ilişkisi, Marcel Duchamp’ın Çeşme isimli yerleştirmesi üzerinden derinleştirilmiştir. Çeşme ve su üzerindeki iktidar potansiyeli, otonom bazı tasarımlar aracılığıyla ve bu tasarımların görünürlüğü bağlamında değerlendirilmiştir. Otonom düzeneklerin sunumundaki estetik uygulamaların, biçimsel bir ilişki doğurduğu anlaşılmıştır. Duchamp’ın Çeşme’sinde sıvı bir fıskiye yerine bedenin fıskiye olarak kullanılması, pisuvarın yatay konumlandırılmasıyla birlikte de bir havuz izlenimi yaratmakta ve kamusal alan ile su ilişkisine yönelik protest bir eleştiri ortaya koymaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş; verilen görsel örnekler aracılığıyla suyun hem iktidar merkezli bir imge olarak anıt ve meydan heykelleri üzerinden görsel analizi yapılmış, hem de mekân çözümlemesi ve sanat kuramları bağlamında değerlendirmeler sunulmuştur. Bulgular, suyun akışkan doğasının sanattaki sabit ve kalıcı formlarla kurduğu karşıtlık üzerinden, modern ve çağdaş sanatın doğa, beden ve zaman kavramlarıyla ilişkilenme biçimlerine dair yeni bir okuma imkânı sunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma suyun sanatın akışkan doğasıyla kurduğu yapısal ve kavramsal ilişkiyi görünür kılmakta; ayrıca suyun, gücün stratejik bir politik öğesi ve uhrevi bir temsiliyet aracı olarak işlev gördüğü sonucuna ulaşmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Duchamp, Su, Çeşme, Su Morfolojisi ve Sanat, Robotik Otomatlar.
Kaynakça
- Arkeo Türkiye. (2017, Mart 13). İmparator Hadrian’ın Roma’daki Dünyası: Villa Hadrianus. Eylül 3, 2024 tarihinde Arkeo Tr: https://www.arkeo-tr.com/imparator-hadrianin-romadaki-dunyasi-villa-hadrianus.html adresinden alındı
- Arkeolojikhaber. (2018, Temmuz 13). Nymphaion: Nymphaeum Nedir? Ağustos 23, 2024 tarihinde Arkeolojik Haber Web Sitesi: https://www.arkeolojikhaber.com/haber-nymphaion-nymphaeum-nedir-14477/ adresinden alındı
- Britannica, T. Editors of Encyclopaedia. (2013, Kasım 7). Fountain. Ağustos 23, 2024 tarihinde Encyclopedia Britannica Web Sitesi: https://www.britannica.com/art/fountain adresinden alındı
- Cartwright, M. (2019, Eylül 04). Poseidon: Deniz Tanrısı. (Ç. B. Çiçek, Editör) World History Web Sitesi: https:// www.worldhistory.org/trans/tr/1-950/poseidon-deniz-tanrisi/ adresinden alındı
- Ciberneticzoo Web Sitesi. (2009, Ekim 6). 1891-1893 – Steam Man – Prof. George Moore – (Kanadalı/Amerikalı). Eylül 24, 2024 tarihinde Ciberneticzoo Web Sitesi: https://cyberneticzoo.com/steammen/1891-1893-steam-man-profgeorge-moore-canadianamerican/ adresinden alındı
- Cohen, A. (2018, Mayıs 27). What Do You Need To Know About Rene Magritte. Artsy Net: https://www.artsy.net/ article/artsy-editorial-rene-magritte adresinden alındı
- Çeçen, K. (1992, Nisan). Suyun Yaşam İklim ve Uygarlık İçin Önemi. Temmuz 25, 2024 tarihinde Tübitak EDergi:https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=FJEYfOUQVZ8Vb625-iN-wLpx? dergiKodu=4&cilt=25&sayi=293&sayfa=36&yaziid=6431 adresinden alındı
- Çırak, B., & Yörük, A. (2015). Mekatronik Biliminin Öncüsü İsmail El-Cezeri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (4), 174-194. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/160458 adresinden alındı
- Demirağ, D., Erten, A., & Şen, M. (2006). Suyla Gelen Kültür. (M. Gencer, Dü.) İstanbul: İSKİ Kültür Yayınları.
- Demirpolat, E. (2004). Benu Musa (Şakiroğulları)’nın İlmi ve Felsefi Etkinlikleri. İlahiyat Fakültesi Dregisi, 9(1), 69-78.
- Fidan, M. K. (2021, Mart). Kutsal Suyun İzinde: Suya Yüklenen Dini ve Sembolik Anlamlar. İlsam Akademi Dergisi, 1(1), 1-26. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilsam-akademi/issue/66001/1035831 adresinden alındı
- Foucault, Michel. (2006). Deliliğin Tarihi (M. A. Kılıçbay, Çev). Ankara: İmge Kitapevi.
- Gökdoğan, M. D. (2020). Mehmet Şerefettin Yaltkaya’nın Benî Mûsâ Hakkındaki Yazısı. Dört Öge(17), 151-176.
- Gümüş, B. (2023). Endülüs Sarayları ve Saray Kültürü. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 8 (1), 60-104.
- Hickson, S. (2015). Van Eyck Gent Sunağı. Eylül 24, 2024 tarihinde Khan Academy Web Sayfası: https:// www.khanacademy.org/humanities/renaissance-reformation/northern-renaissance1/burgundy-netherlands/a/vaneyckghentaltar adresinden alındı
- Karakuş, R. (2006). Çeşme. N. Ertuğ içinde, İstanbul Tarihi Çeşmeler Külliyatı Cilt I (Cilt 1, s. 23-40). İstanbul: İSKİ Genel Md.lüğü.
- Karakuş, R., Kızıltoprak, S., Aykut, H., Önuçak, A., Turgut, N., & Doğan, S. (2006). İstanbul Tarihi Çeşmeler Külliyatı. (N. Ertuğ, Dü.) İstanbul: İSKİ Kültür Yayınları.
- Klaos, Y. (2023, Eylül 14). “Beautiful fountain” in Nuremberg (Schöner Brunnen). Eylül 24, 2024 tarihinde Life Globe Web Sitesi: https://life-globe.com/en/schoner-brunnen-nuremberg/ adresinden alındı
- Külcü, r. (2016). Sanayi Devriminden 1700 Yıl Önce Yapılmış Erken Bir Keşif: Heron’un Buhar Türbini (Aerolipie). Akademia Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 32-39. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/567951 adresinden alındı
- Man, J. (2017, Mayıs 9). How Duchamp’s Urinal Changed Art Forever. Eylül 24, 2024 tarihinde Artsy We Sitesi: https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-duchamps-urinal-changed-art-forever adresinden alındı
- Soylu, N. (2014, Kasım 2). Sulamanın Tarihçesi ve Uygarlık. Temmuz 25, 2024 tarihinde Hidropolitik Akademi Web Sitesi: https://www.hidropolitikakademi.org/tr/article/6077/sulamanin-tarihcesi-ve-uygarlik adresinden alındı
- Sözluk TDK. (2024, Eylül 05). Morfoloji Nedir. Eylül 5, 2024 tarihinde Türk Dil Kurumu Sözlükleri: https:// sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
- Starobinski, Jean. (2012). Özgürlüğün İcadı ve Aklın Amblemleri (H. Bayrı, Çev). İstanbul: Metis Yayınları.
- T.C. Tarım Orman ve Bakanlığı. (2021, Mart 22). Dünyada 844 Milyon İnsan İçme Suyuna, 2,1 Milyar İnsan Temiz Suya Ulaşamıyor. Temmuz 25, 2024 tarihinde T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Web Sitesi: https:// www.tarimorman.gov.tr/Haber/4960/Dunyada-844-Milyon-Insan-Icme-Suyuna-21-Milyar-Insan-Temiz-SuyaUlasamiyor adresinden alındı
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı. (2024, Temmuz 25). Hidrometeoroloji Dünyada Su. Meteoroloji Genel Müdürlüğü Web Sitesi: https://www.mgm.gov.tr/genel/hidrometeoroloji.aspx?s=3 adresinden alındı.
- Topdemir, H. G. (2011, Kasım). Bilim Tarihinden: Philon. Eylül 16, 2025 tarihinde Tübitak E-Dergi: https://edergi.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=ovxf8lPH7h1Hp3xPlY2qR96J? dergiKodu=4&cilt=45&sayi=752&sayfa=90&yaziid=32461#:~:text=Philon%2C%20hava%20ile%20birlikte%20bo%C 5%9Flu%C4%9Fu,de%20ve%20Rodos’ta%20ge%C3%A7irmi%C5%9Ftir. adresinden alındı
- Topdemir, H. G. (2011). Geç İskenderiye Döneminde Bilim: İskenderiyeli Heron. Bilim ve Teknik, 90-92.
- Topdemir, H. G. (2019). Türklerin İslâmiyet’e Giriş Döneminde Bilim ve eknolojiye Etkileri. E. Yörükoğulları, Ö. Orhun, H. G. Topdemir, & E. M. İhsanoğlu içinde, Bilim ve Teknoloji Tarihi (s. 110-135). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
- Visit Brussel Web Sitesi. (2024). Manneken Pis. Eylül 24, 2024 tarihinde Visit Brussel Web Sitesi: https:// www.visit.brussels/nl/bezoekers/venue-details.Manneken-Pis.250486 adresinden alındı
- Wallace, E. J. (2021, Şubat 17). Found: Emperor Hadrian’s Palatial Breakfast Chamber. Eylül 3, 2024 tarihinde Atlasobscura Web Sitesi: https://www.atlasobscura.com/articles/villa-adriana-breakfast adresinden alındı
- wikipedia. (2024, Eylül 2). Fountain. Eylül 3, 2024 tarihinde Wikipedia Web Sitesi: https://en.wikipedia.org/wiki/ Fountain adresinden alındı.
- wikipedia. (2025, Mayıs 26). Buhar Makinesi. Temmuz 8, 2025 tarihinde Wikipedia Web Sitesi: https://tr.wikipedia.org/ wiki/Buhar_makinesi adresinden alındı.
Share this content:
