Yazar: Özlem KEKLİK & Mehmet Ali BÜYÜKPARMAKSIZ
Yıl: 2025 Cilt: 9 Sayı: 1 Sayfa: 266-278
Özet: Her birey bir geçmişe sahiptir ve bu aynı zamanda toplumların da bir geçmişi olduğuna işaret etmektedir. Toplumsal bellek, sosyal olayların yorumlanması ve değerlendirilmesi bakımından oldukça büyük bir öneme sahiptir. Enstelasyon sanatı, izleyiciyle etkileşimde bulunarak derin anlamlar ve yorumlar oluşturmaya olanak sağlayan bir sanat akımıdır. Bazı olayların anlam kazanması ve derinlemesine incelenmesi, bu sanat türüyle doğrudan ilişkilidir ve bireylerin bu eserlere tanıklık ederek çeşitli anlamlar çıkarmasına yardımcı olur. Bu araştırmanın temel amacı, toplumsal belleğin Enstalasyon sanatı sayesinde topluma sağladığı katkıları, geçmiş, bugün ve gelecekteki olaylarla ilgili farkındalığımızın nasıl arttığını ve bu alanda eserler üreten sanatçıların bu durumu çalışmalarına nasıl yansıttığını anlamak ve Ai Weiwei, Maya Lin ve Сhristo-Jeanne Сlaude’un enstalasyonlarını göstergebilim analiz yöntemi ile analiz etmektir. Ayrıca araştırmada literatür taraması yapılmış, eserlerin mekânsal düzeni ve sembolik anlamları değerlendirilmiştir ve incelenmiştir.Yapılan analizlersonucunda Ai Weiwei, Maya Lin ve Сhristo-Jeanne Сlaude gibi sanatçılar, enstalasyon sanatı vasıtasıyla ürettikleri eserleriyle tarihsel olaylara toplumsal düzeyde yeniden yorum ve anlam kazandırarak toplumsal belleğin hafızalarda yeniden canlanmasını sağlamıştır. Kendinden sonraki kuşaklara da bilgi aktarımının devametmesinisağlan bu eserler, izleyicileri düşünmeye sevk ederek farkındalık oluşturduğu ve ele alınan sanatçıların mekân, eser ve izleyici gibi unsurlar dahilinde oluşturdukları enstalasyonlar ile ilişkisel bir bağ kurarak anlamsal boyutta toplumsal belleği canlıtuttukları söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Toplum, Bellek, Kolektif Hafıza, Enstalasyon.
Kaynakça
- Aguiar, M. (2021). Salvaging hope: Representing the objects of Mediterranean migration. Mobilities, 16(1), 56–71. https://doi.org/10.1080/17450101.2021.1864567
- Anderson, B. (1983). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. Verso.
- Assmann, A. (2011). Cultural memory and Western civilization: Functions, media, archives. Cambridge University Press.
- Atalay, N. (2018). Savaş ve ölüm olguları bağlamında anma mekânları: Gelibolu Yarımadası, Tirgu Jiu Parkı, Vietnam Gazileri Anıtı. İdil, 7(52), 1499–1506. https://doi.org/10.7816/idil-07-52-04
- Barash, J. (2007). Belleğin kaynakları. Cogito, 50, 11–22.
- Barry, K. (2019). Art and materiality in the global refugee crisis: Ai Weiwei’s artworks and the emerging aesthetics of mobilities. Mobilities, 14(2), 204–217. https://doi.org/10.1080/17450101.2018.1533683
- Barthes, R. (1972). Mythologies (A. Lavers, Trans.). Hill and Wang.
- Barthes, R. (1977). Image-music-text (S. Heath, Trans.). Fontana Press.
- Basualdo, C. (2008). Sabit olmayan kurum (U. Apak, Çev.). Sanat Dünyamız, 108, 165–173.
- Bishop, C. (2012). Artificial hells: Participatory art and the politics of spectatorship. Verso.
- Chandler, D. (2007). Semiotics: The basics (2nd ed.). Routledge.
- Connerton, P. (2011). Toplumlar Nasıl Hatırlar? (S. Gündüz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Gürpınar, A. A. (2019). Çağdaş sanatta anı ve bellek kavramı [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü].
- Halbwachs, M. (1992). On collective memory (L. A. Coser, Ed. & Trans.). University of Chicago Press.
- Halbwachs, M. (2022). Toplumsal Bellek (A. Ülker, Çev.). Heretik Yayıncılık.
- Histoires de Paris. (2020, November). Le rideau de fer de la rue Visconti de Christo et Jeanne-Claude. https:// www.histoires-de-paris.fr/rideau-fer-rue-visconti-christo-jeanne-claude/
- Huyssen, A. (1999). Alacakaranlık anıları: Bellek yitimi kültüründe zamanı belirlemek (K. Atakay, Çev.). Metis Yayınları.
- Kılınçarslan, R. Ö. (2007). Günümüz sanatında zaman ve bellek kavramlarının görsel açılımları [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].
- Küçüköner, H. (2023). Kavramsal sanat perspektifinden Ai Weiwei ve toplumsal hassasiyeti. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 9(76), 4939–4946. https://doi.org/10.29228/smryj.7295
- Lefebvre, H. (1991). The production of space (D. Nicholson-Smith, Trans.). Blackwell.
- Lin, M. (2000). Making the memorial. New York Review of Books, 47(17), 33–35.
- Luhmann, N. (2012). Theory of society: Essays on self-reference. Stanford University Press.
- Miles, M. (1997). Art, space and the city: Public art and urban futures. Routledge.
- Öçalan, G. (2007). Çağdaş sanatta bir anlatım dili olarak video ve enstalasyon [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi].
- Sancar, M. (2007). Geçmişle hesaplaşma. İletişim Yayınları.
- Sarıkartal, Z. (2007). Sanat alanının küresel kurumsallaşması ve yerleştirmenin (enstalasyon) gelişimi. Sanat Yazıları, 16, 139–154.
- Schudson, M. (1997). Dynamics of distortion in collective memory. In D. L. Schacter (Ed.), Memory distortion: How minds, brains, and societies reconstruct the past (pp. 346–364). Harvard University Press.
- Stallabrass, J. (2009). Art incorporated: The story of contemporary art. Oxford University Press.
- The Art Story. (2024, November 23). Christo and Jeanne-Claude. https://www.theartstory.org/artist/christo-and-jeanclaude/
- Toluyağ, D. (2020). Sanat pratiğinde enstalasyon, mekân, nesne ve sanatçı örnekleri. Akademik Sanat, 5(11), 101–114. https://doi.org/10.34189/asd.5.11.007
- Volvey, A. (2003). Art et spatialités d’après l’œuvre in situ outdoors de Christo et Jeanne-Claude [Doktora tezi, Université Panthéon-Sorbonne–Paris I].
- Woolfolk, A. E. (1993). Educational psychology. Allyn & Bacon.
- Yazıcı, F. (2021). “Cumhuriyet tarihi düzenlemesi” projesi özelinde anıt heykelde konumlandırma sorunsalı. Journal of Arts, 4(2), 105–117. https://doi.org/10.31566/arts.4.2.05
- Yücel, D. (2022). Türkiye’de 1990 sonrası video sanatında toplumsal belleğin kaydı ve ortak hafızalar inşa etmek [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]
- Zerubavel, E. (1996). Social memories: Steps to a sociology of the past. Qualitative Sociology, 19(3), 283–299. https:// doi.org/10.1007/BF02393273
Görsel Kaynakça
- Ai Weiwei. (2016). Konzerthaus “Safe Passage” [Fotoğraf]. CNN Style. https://edition.cnn.com/style/article/ ai-weiwei-berlin-life-jackets/index.html
- Christo & Jeanne-Claude. (1961–1962). Rideau de Fer (Iron Curtain) [Fotoğraf]. https:// christojeanneclaude.net/artworks/the-iron-curtain/
- Lin, M. (1982). Vietnam Veterans Memorial [Fotoğraf]. Surface Magazine. https://www.surfacemag.com/ articles/maya-lin-vietnam-veterans-memorial/.
Share this content: